Tomasz Cukiernik

ZDOBYCIE KANIONU COLCA

W dniach od 23 do 25 marca 2001 roku odbył się w Łodzi I Międzynarodowy Festiwal Odkrywców i Podróżników MEDIATRAVEL 2001. Jak napisano w broszurce reklamowej „Festiwal skierowany jest do wszystkich osób, dla których odkrywanie świata jest życiową pasją, a jednocześnie stanowi inspirację dla twórczości w kategoriach: film, fotografia, multimedia”. Organizatorem Festiwalu był Bałucki Ośrodek Kultury LUTNIA i Centrum Multimedialne ARKADIA. Współorganizatorem Festiwalu był Urząd Miasta Łodzi. Patronat honorowy nad imprezą objęli: Katedra Geografii Uniwersytetu Łódzkiego, Izba Turystyki Ziemi Łódzkiej i Prezydent Miasta Łodzi. Partnerami Festiwalu było wiele firm związanych z przemysłem turystycznym. Wśród zaproszonych gości byli między innymi: Marek Kamiński, Marcin Kydryński, Zdzisław Szczepaniak, Tomasz Guzowaty i inni.

Podczas Festiwalu, 24 marca w Dniu Kultury Andyjskiej udział wzięli między innymi: konsulowie ambasady Peru i Argentyny, władze Łodzi, licencjonowana przewodniczka po Peru, mieszkająca w Limie Maria Kralewska de Canchaya[i], podróżnik i filmowiec Ryszard Czajkowski oraz Jerzy Majcherczyk, jeden z odkrywców Kanionu Colca w Peru, najgłębszego kanionu na świecie, który osiąga 3232 metry głębokości.

Jerzy Majcherczyk ciekawie opowiadał i pokazywał filmy o pierwszym spływie rzeką Colca i o późniejszych zdarzeniach związanych z odkryciem. Dokonali tego w 1981 roku kajakarze z wyprawy Canoandes’79 z Krakowa. Majcherczyk napisał książkę – pamiętnik[ii] opisującą spływ. Dzięki wyprawie Kanion stał się słynny i co roku przyjeżdża tu kilkadziesiąt tysięcy turystów z całego świata. Wkrótce ukaże się kolejna książka Jerzego Majcherczyka: „Przewodnik po Kanionie Colca i okolicy”. Od 18 do 21 maja 2001 roku w Arequipie, w miejscowości Chivay i nad Kanionem pod auspicjami amerykańskiego The Explorers Club odbędą się Uroczystości 20–lecia Odkrycia Kanionu Colca, na które już dziś Pan Majcherczyk zaprasza wszystkich chętnych Polaków. W uroczystościach wezmą udział również polskie władze. Organizatorem oficjalnej wyprawy turystycznej i trekkingowej na obchody rocznicowe jest biuro Haxel z Krakowa[iii].

W 1999 roku podczas pobytu w Peru zwiedziłem również Kanion Colca. Główną bazą wypadową do Kanionu jest drugie co do wielkości miasto Peru – Arequipa, mająca około 640 tysięcy mieszkańców. Leżąca na wysokości 2380 metrów n.p.m. i otoczona kilkoma wulkanami Arequipa jest nazywana „Białym Miastem”. Jedni twierdzą, że to z powodu budynków, które zbudowane są z białego wulkanicznego tufu. Według innych Indianie nadali taką nazwę Arequipie, ponieważ mieszkają tu głównie ludzie pochodzenia europejskiego, którzy w przeciwieństwie do andyjskich górali, mają jasną karnację skóry. W Arequipie, tak jak w każdym peruwiańskim mieście, w samym centrum znajduje się Plaza de Armas (Plac Broni) z neorenesansową katedrą, odbudowaną po silnym trzęsieniu ziemi w 1854 roku. W Białym Mieście od 1970 roku można zwiedzić największy i najstarszy zabytek sakralny Peru – Klasztor Santa Catalina (Święta Katarzyna). Został on założony w 1570 roku. W XVIII wieku żyło tu ponad 450 mniszek. Klasztor jest miastem w mieście. Ma swoje wewnętrzne ulice, które mają nazwy hiszpańskich miast, na przykład: ulica Toledo, ulica Burgos, ulica Cordova czy ulica Sevilla. Kolejnym ciekawym zabytkiem sakralnym Arequipy jest La Recoleta. Jest to klasztor franciszkanów założony w 1648 roku. Posiada wielką (30 000 tomów) i drogocenną bibliotekę, w której znajdują się dzieła z XVI i XVII wieku.

By dostać się z Arequipy do Kanionu Colca konieczne jest wykupienie wycieczki w jednym z licznych biur turystycznych. Biura oferują wycieczki jedno- i dwudniowe do Kanionu. Radzę wykupić wycieczkę dwudniową, ponieważ właśnie zmęczenie kierowcy mikrobusu podczas wycieczki jednodniowej było prawdopodobnie przyczyną wypadku i śmierci sześciorga Polaków w październiku 2000 roku. A podróż jest naprawdę bardzo męcząca. Kręta i wąska górska droga bez asfaltu, za to z głębokimi przepaściami wiedzie przez wysokie Andy. Najwyższy punkt na trasie to „Przełęcz Wiatrów” na wysokości 4950 metrów n.p.m. Stamtąd roztacza się niesamowity widok na okoliczne 8 wulkanów, których szczyty pokrywa lód. Podczas drogi można podziwiać wikunie, zwierzęta wielbłądowate, z których robi się delikatną wełnę. Po około 4-5 godzinach jazdy i przejechaniu 120 km dociera się do małej miejscowości Chivay, leżącej na wysokości 3650 metrów n.p.m. Większość wycieczek właśnie tutaj zostaje na nocleg. Można skorzystać ze znajdujących się w Chivay leczniczych siarkowych basenów termalnych La Caldera (Kocioł), gdzie temperatura wody osiąga od 32 do 40 stopni Celsjusza.

Następnego dnia wcześnie rano małym autobusem wyrusza się w stronę Kanionu Colca. Przejeżdża się przez przepiękną dolinę rzeki Colca. Do dziś miejscowi Indianie uprawiają tu pola tarasowe, które zbudowali Inkowie kilkaset lat temu. Z drogi można również dostrzec święte dla Inków malownicze trzy oczka wodne, których woda ma kolory: niebieski, srebrny i zielony. Celem podróży jest La Cruz del Condor (Krzyż Kondora). Dokładnie o godzinie ósmej rano w tym miejscu wyfruwają z dołu Kanionu kondory. Skrzydła tych jednych z największych ptaków na świecie osiągają rozpiętość 3 metrów. Majestatyczne kondory, które są symbolem Andów i Inków, mają swoje gniazda na dnie Kanionu. Rano wraz z ocieplonym powietrzem mogą wyfrunąć do góry na polowanie. W dole Kanionu słabo widać leniwie wijącą się rzekę Colca. Głębokość Kanionu wynosi tutaj „tylko” około 1500 metrów. Mimo że nie jest to najgłębsze miejsce ogrom Kanionu robi niesamowite wrażenie.

Niedaleko stąd z wioski Cobanaconde 17 maja 1981 roku polscy kajakarze zeszli w dół Kanionu, by następnego dnia rozpocząć spływ rzeką Colca. Dzięki temu, że byli odkrywcami mogli nadawać odkrytym przez siebie miejscom nazwy geograficzne. Jedne z wodospadów nazwali Wodospadami Jana Pawła II a fragmentom Kanionu Colca nadali nazwy: Kanion Polaków, Kanion Czekoladowy, Kanion Reparaza. W II połowie lat 90-tych w wioskach Cobanaconde i Huambo zmieniono nazwy ulic na Avenida de los Polacos (Aleja Polaków) a w Chivay główna 5-kilometrowa ulica została nazwana Avenida Polonia (Aleja Polska). Kanion Colca za najgłębszy kanion świata w 1984 roku został uznany przez Księgę Rekordów Guinness’a a w 1993 roku przez National Geographic Magazine.

Przez wiele lat o tym odkryciu w Polsce nic nie wiedziano. Władze komunistyczne skutecznie blokowały dostęp informacji na temat podróżników. Stało się tak dlatego, że kiedy w Polsce 13 grudnia 1981 roku ogłoszono stan wojenny, odkrywcy (którzy nie zgadzali się z komunistyczną dyktaturą rządzącą w Polsce) ogłosili w Limie powstanie komitetu poparcia dla „Solidarności”, którego obszarem działania objęto całą Amerykę Łacińską. Podróżnicy nie mogli już wrócić do Polski i na stałe wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych, gdzie mieszkają do dziś.

Jednak są przypuszczenia, że Kanion Colca nie jest najgłębszy na ziemi. Prawdopodobnie niedawno odkryty Kanion Cotahuasi, znajdujący się kilkadziesiąt kilometrów na północny – zachód od Kanionu Colca, ma 3370 metrów głębokości czyli prawie 150 metrów więcej niż Kanion odkryty przez kajakarzy z Krakowa. Może już wkrótce te informacje zostaną zweryfikowane przez inną polską wyprawę?